Balık Yetiştiriciliğinin Karanlık Yüzü: Akraba Üretimi ve Melezleme

Bugünkü konumuz hiçbir balık severi mutlu etmeyecek, keyifli bir konu değil. Bu yalnızca çiklet yetiştiricilerini ilgilendirmiyor, ancak sorun en çabuk bu balıklarda fark ediliyor. Balık akvaristliği balıklara özel bir önem verir. Bitki akvaristliğinde balık yalnızca tamamlayıcı bir unsurdur, ama bu sorun her akvaristi ilgilendirir. Bahsetmeye değer, çünkü aquascape'çiler çoğunlukla bu sorunun farkında değildir.

Öncelikle terimleri açıklayalım:

İç Üreme: Popülasyonun ortalama akrabalık değerinden daha yüksek derecede birbirine yakın akraba bireylerden balık yetiştirmektir.

Melezleme: ise adından da anlaşılacağı gibi, farklı türlerin birleşimidir.

Her iki olgu da benzer sonuçlar doğurur.

Doğal ortamda, belirli bir türün yayılım alanı daraldığında ya da izolasyonun bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Bu, faydalı bir olgu değildir. Resesif alellerin ortaya çıkmasına yol açar ya da basitçe söylemek gerekirse, fenotipi tehdit eder. Tehlike altındaki fenotip, yani iç üreme depresyonu, doğurganlıkta azalma şeklinde kendini gösterir ve bazen tamamen durabilir. Bu tür bireyler bazen yavru sahibi olamaz ya da birkaç günden fazla hayatta kalamaz. Ayrıca, canlılığın azalması, hastalıklara karşı direncin düşmesi, boyut ve vücut ağırlığında küçülme, iskeletin zayıflaması, değişen koşullara karşı artan hassasiyet ve zihinsel zayıflık da büyük birer sorundur.

Akraba üretimine neden bu kadar ilgi var?

Bunun başlıca nedeni, renklere, nadir türlere veya belirli genlere yönelik büyük talebin, birçok yetiştiriciyi kolay yola itmiş olmasıdır.

Örneğin Amerikan çikletini ele alalım: Jack Dempsey (Rocio octofasciata)

Mavi gen taşıması bu balığı farklı kılmış ve böylece "elektrik mavisi" versiyonu ortaya çıkmıştır. İnsan açgözlülüğü, bu tür yavrular elde etmenin zorluğunu kabullenemeyip, sözde bir EB versiyonu elde etmek için octofasciata'yı diğer türlerle karıştırmaya yöneltmiştir. Deneyimli bir akvaristi kandırmak zordur, çünkü o başka türlerin karışımını fark edecektir; ancak diğerleri bu tuzağa düşer ve aslında hiç var olmaması gereken bir balığı satın alır.

Renkleri ve davranışları nedeniyle bu kadar popüler olan Malawi Gölü'ndeki Afrika çikletlerinde de aynı durum yaşanmaktadır.

Yetiştiriciler burada Malawi Gölü ile hiçbir ilgisi olmayan bir sürü "yeni" tür üretmiştir. Bilinçsiz akvaristler arasında en popüler olanlar Aulonocara Fire Fish ve Calico olarak bilinen OB çikletidir. Bu ikinci türde insan deneyleri trajik bir şekilde sonuçlanmıştır, çünkü birçok Calico balığı yavru sahibi olamamaktadır.
Yapay balıkların güzelliği inkâr edilemez. Genellikle doğal balıklardan daha güzeldirler, ama akvaristik için büyük bir tehdit oluştururlar ve onlar için hayat kolay değildir.

Yukarıda anlatılan fenotipik sağlık kusurları, bu balıkların yaşam süresinde en sık görülen şeydir. Birçoğu erişkinliğe kadar yaşayamaz.

Ancak melezleme ve akraba üretimi çikletlerde bu kadar belirgin olsa da, aquascape'çilerin akvaryumlarında da sıkça bulunur. Bu şaşırtıcı değildir, çünkü aquascaping esas olarak bitkilere ve düzenlemeye odaklanır, balıklara değil.

Peki bugün kaç kişi bir guppinin gerçekte nasıl göründüğünü doğru şekilde gösterebilir?

Görünen o ki akvaristikte bunlara neredeyse hiç rastlanmıyor, çünkü ... dişilerde renk bulunmuyor. Dişi sadece gridir. Kılıçkuyruklarda da durum benzerdir.

Akraba üretimi sonucu doğan balıkların ve melezlerin boynuz ya da ikinci bir kuyruk çıkarmadığı açıktır. Ama bu, her şeyin onlar için yolunda olduğu anlamına gelmez. Fenotipik kusurlar ve bu tür balıkların yaşam süresi, onlardan uzak durmak için yeterli birer sebeptir. Üstelik böyle bir balık satın alırken, tek yaptığımızın, bu savunmasız hayvanların kaderine tamamen kayıtsız insanların ceplerini doldurmak olduğunu unutmayın.

Bunca acı sözden sonra, insan eliyle yaratılmış ya da akraba balıkların soyundan gelen, çoğu zaman kardeş balıkların yavrusu olan bir balık satın almaktan nasıl korunacağımızı konuşalım.

-Öncelikle, satın almak istediğiniz türün doğada gerçekten var olduğundan emin olun.

-İkinci olarak, F1 neslinden, yani yaban balıklarından sonraki ilk nesilden balık satın almaya değer. Bu, ebeveynlerin akraba olmadığına dair en büyük güvencedir.

-Üçüncüsü, konuya hâkim olan ve iyi eşleştirilmiş ebeveynlere sahip kişilerden balık satın alın.

-Herkesin buna gücü yetmeyebilir (bu sadece fiyatla değil, belirli bir türe erişimle de ilgilidir); bu yüzden mağazadan balık satın almak istiyorsanız, onları dikkatle incelemeyi unutmayın.

-Yüzgeçler çok uzun olmamalıdır, çünkü bu balığın vücudunda bir sorun olduğu anlamına gelir.

-Doğru oranların, davranışın ve beslenmenin eksikliği.

-Ayrıca, içinde ölü balıkların bulunduğu mağaza akvaryumundan balık satın almayın.

-Mağaza akvaryumu temiz olmalıdır. Satıcı, balıklarının kaynağını bilmelidir.

Özetle, akvaryumda ne tutacağına herkesin karar verme hakkı olduğunu unutmamalıyız; ama yapay bir balığa karar verirken, bu yapaylığın ne anlama geldiğini ve hangi riskleri barındırdığını bilmek gerekir.